آکادمی و موسسه علمی پژوهشی ابن سینا

نتیجه گیری

هنر دوره قاجار، هنری است متمایز از ادوار پیشن خویش و سرشار از بداعت؛ بداعتی که بی شک از بداعت های اجتماعی سرچشمه می گرفت، مگر نه اینکه هنر از جامعه خویش تغذیه می کند. ایرانی که قرن ها معرف یک نوع هنر در بستر پرطمطراق دربار، بود به یک باره در دوره ی قاجار هنری متفاوت نه تنها در عرصه درباری که در میان مردم را می-آزماید.
ایران در پی ارتباط با کشورهای پیشرفته و حقوق مدار غربی ناگهان از خواب گران برمی خیزد؛ شاهان قاجار نیز با بی-کفایتی و برباد دادن سرمایه های ملی و باج به اجانب در جهت عیاشی و خوش گذرانی، امر بیداری مردم و تنفر از نظام استبدادی را تسریع می بخشند. ستم و ظلم در دوره ی  دوم حکومت، از حد توان مردم فراتر می رود تا برای اولین بار در ایران، فردی از میان مردم به منظور دادخواهی، شاهی را به قتل می رساند-ناصرالدین شاه- در واقع این قتل پایانی برای نقش فرایزدی شاهان، نزد ایرانیان است؛ دیگر شاه یک ولی نعمت نیست بلکه یک غاصب است.
این امور نشان از پذیرش جایگاه اجتماعی، از سوی مردم دارد؛ آنان دیگر پذیرای نقش رعیت نیستند و خود را شایسته عدالت و برابری می دانند، مردم به شخصیت اجتماعی خویش هویت دادند و هیات های مردمی، مذهبی، صنفی و غیره را راه انداختند و با شرکت در قیام های خیابانی و تحصن در اماکن مذهبی به نقش منفعل خویش پایان دادند. در روند تَشخُص دهی، به عنوان یک عنصر سازنده اجتماعی-نه تنها یک شخصیت مغلوب و پذیرا- هنری را برای بیان ایدئولوژی و نگرش-هایشان برگزیدند- نقاشی، رسانه ی تصویری که بهترین نمود افکار و باورها را برای این قشر داشت؛ چرا که اکثر مردم طبقه عامه قاجار، فاقد سواد بودند. 
اما آنچه در این جا، حائز اهمیت است، نقش مذهب در هنر عامیانه می باشد؛ نقشی بی بدیل که در صورت حذف آن از هنرهای عامیانه، آن را عاری از شخصیت می سازد. هنر عامیانه از میان موضوعات مختلف گرایش اصلی خویش را بر مفاهیم مذهبی استوار ساخت؛ هم زمان در هنر رسمی، گرایش های غربی و عاری از مفاهیم مذهبی و دینی به وجود آمد، در حالی که مردم هنری مذهبی و ملی را در اولین حضور جدی خود در عرصه هنر به منصه ظهور گذاردند. انتخاب موضوعات مذهبی که در راس همه ی آنان، ترسیم واقعه کربلا  قرار دارد، برپایه ی تحولات اجتماعی تاثیرگذار روی این قشر صورت گرفت که این امر از مطالعه سه حوزه نقاشی های عامیانه کاملاً مشهود هست.
نقاشی قهوه خانه ای، نقاشی پشت شیشه، نقاشی بقاع متبرکه، در این سه حوزه اشتراکات محتوایی و فرمی به قدری شفاف و فراوان است که گویی هنرمندان آن دست پرورده ای یک استاد بودند. این اشتراکات زمینه را برای تحلیل براساس نظریه بازتاب آماده می سازد؛ چرا که نظریه مزبور برای احراز صحت، یافته های موجود اثر هنری، نیازمند رجوع به چندین حوزه هنری می باشد تا تشابه ساختاری و محتوایی آنان تایید بر یکدیگر و بر یافته های اجتماعی باشد.
با توجه به وجود این اشتراکات و بررسی زمینه های عوامل جامعه شناسی و زندگی هنرمند عامیانه، بستر لازم برای بررسی مفاهیم مذهبی هنرهای عامیانه مهیا شد، اکثریت موضوعات در سه حوزه نقاشی عامیانه مربوط به مفاهیم مذهبی است در این میان، این حیطه به دو بخش موضوع نگاری و شمایل نگاری تقسیم می شود. در موضوع نگاری، سه شاخه واقعه کربلا، موضوعات شیعی و قصص الانبیاء مورد توجه بوده  و در شمایل نگاری نیز شمایل های شخصیت های کربلا در رتبه نخست قرار داشتند. این انتخابات نمودی از اوضاع جامعه قاجار می باشد، برخی از مهم ترین این بازتاب ها از قرار زیر می-باشند:

جهت دانلود فایل کامل کلیک کنید

در صورت داشتن هرگونه سوال و یا نیاز به مشاوره در زمینه آموزش انجام پایان نامه ارشد پژوهش هنر با ما در ارتباط باشید.